مرتضى راوندى

114

تاريخ اجتماعى ايران ( فارسي )

2 . استفاده از تجيرهاى الوان از مخمل و اطلس براى جدا كردن قسمتى از خرگاه شاهانه . 3 . اعزام بيست فرّاش براى آب‌پاشى و آبيارى و احداث حوض براى آسايش مهمانان . 4 . فرستادن جلودار و مهترباشى براى آماده كردن اسب و استر كافى با زين و لجام مرصع ، براى سوار شدن همايون شاه و اطرافيان او . 5 . اعزام توشمال‌باشى با بيست طبّاخ ماهر و شربت دارباشى براى آماده كردن انواع اغذيه و اشربه و تقديم انواع مواد مخدّر چون فلونيا و ترياك و معجونهاى گوناگون و تنقلات و انواع شيرينى به حضور شاه و ملتزمين او . 6 . هنگام صرف غذا « شربت‌دار » مكلّف بود ، انواع ترشيها و افشره و سبزيها را فراهم كند و مسئول عطارخانه ( داروساز ) نيز موظف بود انواع ادويه از فلفل ، دارچين ، زيره ، زنجبيل ، زعفران و نبات و مصطكى و انواع ادويه ديگر را همراه ببرد . 7 . مسئول قيچاچىخانه مكلّف بود ، انواع پارچه‌هاى زربفت و شال و ترمهء كشمير و سمور و سنجاب و خز همراه ببرد و با عده‌يى خياط ماهر و زبردست ، آنچه مىخواهند فراهم سازد . 8 . چراغچى باشى بايد هر شب با 12 عملهء چراغ دوازده پيه‌سوز طلا و نقره و 12 شمعدان طلا و نقره با شمعهاى كافورى بسوزاند و مجمرها و بخور خوشبو به كار برد . 9 . هنگام صرف صبحانه و ناهار ، طبق دستور ، ظروف و غذاهاى معينى را در سفره قرار دهد و آماده كردن انواع و اقسام پلاو و مرغ بريان و سياه‌پلاو و زردپلاو و ديگر اغذيه غفلت نورزد . اينك متن اين نامهء تاريخى را كه حاوى اطلاعات گوناگون سياسى و اجتماعى از ايران عهد صفويّه است نقل مىكنيم : حكم شاه تهماسب صفوى براى پذيرايى همايون پادشاه « فرمان همايون شد ، آنكه رفعت دستگاه عمدة الامراء حشمت انتباه ، عظمت و دولت و اجلال اكتناه عاليجاه على قلى خان شاملو به عنايت و عواطف پادشاهانه سرافراز بوده‌اند كه به سمع اشرف ما رسيد كه زبدهء خواقين ، عمدة السلاطين چنگيزى ، خلاصهء دودمان گوركانى ، پادشاه بن پادشاه ، شهنشاه هندوستان همايون پادشاه به درگاه فلك پناه ما مىآيد ، طريقهء آن بيگلر بيگى و خانلرخانى آنست كه اعزاز و احترام پادشاه را چون داخل ممالك ايران شود و مذكور شد كه به قلعهء كريش رسيده است كه اول محال زمين داور يعنى دار القرار قندهار ( است ) بجاى آورد و دقيقه ( اى ) از خدمتكارى و مهمان‌دارى فروگذاشت